Centrum Informacji
i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku

Maj 2013

Zielone pytanie w kwietniu brzmiało następująco: Jeziora lobeliowe są „perełką” przyrody, czy wiedzą Państwo z jakich powodów są tak cenne?

Jeziora lobeliowe są specyficznym typem ekosystemów jeziornych, bowiem charakteryzują się oligotroficznym (skąpożyznym) typem wód, tzn. posiadają małą zawartość substancji pokarmowych. Również odznaczają się niskim pH wody, czyli głównie są to zbiorniki kwaśne. W związku z tym, woda tych jezior jest zwykle bardzo czysta, dno piaszczyste, niekiedy usłane kożuchem torfowców. W większości są to zbiorniki małe, śródleśne, otoczone borami sosnowymi, dąbrowami lub buczynami.

Ze względu na oligotroficzny charakter, w jeziorach lobeliowych mogą występować tylko specyficzne rośliny, które należą do wskaźników wód o niskiej zawartości substancji pokarmowej, ponieważ nie wymagają zbyt wielu związków mineralnych do życia. Zaliczamy do nich lobelię jeziorną (Lobelia dortmanna), poryblin jeziorny (Isoetes lacustris) oraz brzeżycę jednokwiatową (Litorella uniflora). Czasami za czwarty gatunek charakterystyczny uważa się wywłócznika skrętoległego (Myriophyum alternifolium), który jest najmniej wymagający spośród czterech wymienionych gatunków roślin.

W Polsce jest ponad 7000 jezior, jednak lobeliowych tylko nieco ponad 150. Poza Skandynawią i Szkocją tworzą one u nas jedno z największych skupisk w Europie. W Polsce głównie występują na Pomorzu, tylko trzy jeziora (Czarne, Długie i Tyrsko (Gutkowskie)) znajdują się na Pojezierzu Mazurskim, a jedno (Wielki Staw) – w Karkonoszach.

Jeziora lobeliowe są ekosystemami wrażliwymi i zagrożonymi. W ostatnich latach obserwuje się procesy ich degradacji, która prowadzi do zaniku roślinności wskaźnikowej. Głównym czynnikiem zagrożenia jest eutrofizacja tych zbiorników na skutek spływów ze zlewni, np. spływu z pól, ścieków bytowych czy substancji humusowych. Również czynnikiem degradacji tych zbiorników jest nadmierne użytkowanie rekreacyjne, oddziałujące zarówno przez dopływ biogenów, jak i przez niszczenie roślinności lobeliowej. W związku z tym część jezior lobeliowych w Polsce została objęta programem sieci Natura 2000.

Dziękujemy Państwu za nadesłane odpowiedzi. Laureatami konkursu zostali: Jakub Formella z Niepoczołowic, Karolina Kos Niepoczołowice Folwark oraz Joanna Miotk. Gratulujemy, nagrody prześlemy pocztą.

Oto następne pytanie: „Jak nazywa się najbardziej jadowity polski pająk. Czym się żywi? Gdzie ten pająk lubi „mieszkać”?

Prosimy o nadsyłanie odpowiedzi wraz z adresem kontaktowym do 15 maja 2013 r. na adres Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej, ul. Straganiarska 43/46, 80-837 Gdańsk, e-mail: ciee@pomorskieparki.pl