Centrum Informacji
i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku

Lipiec 2013

Zielone pytanie w czerwcu brzmiało następująco: „W jakich miejscach zakładają gniazda rybitwy czubate? Gdzie znajduje się jedyna w Polsce ich kolonia lęgowa? Jakie działania podejmowane są w celu jej ochrony?”

Rybitwy czubate (Sterna sandvicensis) są przez cały rok silnie związane z morskimi wybrzeżami. W Polsce objęte są ochroną gatunkową. Gnieżdżą się na zapewniających spokój piaszczystych łachach lub płaskich, skąpo porośniętych przybrzeżnych wyspach. Ptaki te występują w różnych strefach klimatycznych: od obszarów równikowych po okolice z zimnym klimatem (np. w Szwecji). W Europie są obecne aż po Morza Kaspijskie. Zimują nad Morzem Czarnym i Śródziemnym, a także na wybrzeżach Afryki i Indii. Jednak już pod koniec marca pierwsze ptaki powracają do środkowej Europy w celu odbycia lęgów. W Polsce jedynym miejscem, gdzie rybitwy czubate gniazdują jest rezerwat przyrody Mewia Łacha w ujściu Wisły. Rybitwy po długiej nieobecności, od roku 2007 ponownie gniazdują w tym miejscu – obserwowano tu nawet blisko 600 par.

Rybitwy czubate tworzą kolonie lęgowe o różnej wielkości, które zwiększają bezpieczeństwo i zapewniają tzw. sąsiedzką ochronę. Na Mewiej Łasze w towarzystwie rybitw czubatych gnieżdżą się też rybitwy rzeczne i białoczelne. Zakładają one gniazda w płytkim dołku bez wyściółki. Samica składa 1-2 (3) jaja, które są wysiadywane przez oboje partnerów przez 21-26 dni. Czas inkubacji zależy od temperatury otoczenia i spokoju w kolonii lęgowej, np. wydłuża go niepokojenie wysiadujących ptaków. Pisklęta osiągają lotność w wieku 4-5 tygodni.

Dla wszystkich rybitw kluczowym elementem dla przetrwania jest zachowanie bezpiecznych lęgowisk. Niestety ta grupa ptaków jest szczególnie narażona na utratę miejsc gniazdowania. Wysepki, półwyspy i piaszczyste plaże są niestabilnym siedliskiem – ulegają częstym zmianom kształtów i powierzchni oraz są narażone na zalewanie. Jednak obecnie największym zagrożeniem jest niepokojenie ptaków przez turystów. Zarówno jaja jak i pisklęta mają „barwy ochronne” – doskonale zlewają się z otoczeniem i nieostrożny turysta może doprowadzić do powstania nieodwracalnych szkód. Jeśli ptaki są na etapie wysiadywania lęgów, jaja mogą ulec przegrzaniu gdy jest słonecznie lub wyziębieniu, gdy jest wietrznie i zimno. Z tego względu istnieją ograniczenia w poruszaniu się po rezerwacie. Dopuszczalne jest tylko spacerowanie po wytyczonej ścieżce, która umożliwia poznawanie przyrody tego miejsca w sposób bezpieczny dla siedlisk, ptaków i roślin. Obowiązuje również zakaz wprowadzania psów oraz cumowania i wchodzenia na piaszczyste wysepki oraz odgrodzony cypel i wydmy. Infrastruktura turystyczna została stworzona przez Grupę Badawczą Ptaków Wodnych KULING, dzięki wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku oraz Grupy LOTOS. Stowarzyszenie prowadzi monitoring przyrodniczy rezerwatu a także działalność edukacyjną.

Źródło:
  • internet
  • Dobrowolski K., Jabłoński B., 2000. Ptaki Europy. Przewodnik terenowy. PWN
  • Kruszewicz A., 2005. Ptaki Polski. Mulico
  • Sauer F., 1996. Ptaki wodne. Leksykon przyrodniczy. Świat Książki
  • Singer D. Atlas ptaków Europy. Delta W-Z
  • Grupa Badawcza Ptaków Wodnych KULING, Ujście Wisły. Ścieżki Natury.
Dziękujemy Państwu za nadesłane odpowiedzi. Laureatami konkursu zostali: Emilia Lesiewicz z Gdańska, Rossa Przemysław z Gdańska oraz Kubic Wiktoria z Malborka.
 
Gratulujemy, nagrody prześlemy pocztą.
 
Oto następne pytanie: Latem dużo czasu spędzamy w lesie, podczas spacerów często mijamy powalone, próchniejące drzewa i być może zastanawiają się Państwo dlaczego nie zostały one uprzątnięte? Czy przyroda może mieć korzyść z obecności takich drzew? Czekamy na Państwa pomysły.
 
Prosimy o nadsyłanie odpowiedzi wraz z adresem kontaktowym do 15 lipca 2013 r. na adres Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej, ul. Straganiarska 43/46, 80-837 Gdańsk, e-mail: stazysta.ciee@pomorskieparki.pl